Meta i shkruan Gjykatës Kushtetuese: Audituesit privatë cenojnë veprimtarinë e KLSH-së

Meta i shkruan Gjykatës Kushtetuese: Audituesit privatë cenojnë veprimtarinë e KLSH-së

Tiranë, 5 prill 2021 – Presidenti I Shqipërisë, Ilir Meta, nëpërmjet një shkrese zyrtare, i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese për rrëzimin e kërkesës së Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) për shfuqizimin e ligjit “Për financat e vetëqeverisjes vendore”, një muaj më parë.

Në shkresën e z. Meza thuhet se KLSH, prej tri vitesh, kishte paraqitur kërkesën e tij se neni 50-të cënon veprimtarinë e KLSH-së dhe kompetencat e këtij organi. Sipas tij, ky nen barazon veprimtarinë e audituesve të jashtëm privatë.

Presidenti Meta vlerëson se përmes nenit 50 kufizohet veprimtaria e KLSH-së, për të kontrolluar përdorimin e fondeve publike.

Ai thekson se Gjykata Kushtetuese duhet  t’i bindet vetëm Kushtetutës dhe askujt tjetër.

Sipas Metës,  auditimi i financave i takon vetëm KLSH-së.

Në fund të shkresës, Presidenti Meta paralajmëron se atë që nuk mundi të realizojë Gjykata Kushtetuese do ta realizojë Kuvendi i ardhshëm i Shqipërisë.

“Jam i bindur se atë që nuk mundi ta realizojë Gjykata Kushtetuese, do ta realizojë Kuvendi i Shqipërisë, që do të dalë nga zgjedhjet e lira dhe të ndershme të 25 prillit, i cili përpos shumë detyrave të tjera për rivendosjen e shtetit të së drejtës, garantimin e ndarjes dhe balancimit të pushteteve, do të ndërmarrë pa asnjë vonesë edhe nismën legjislative për ndryshimin e nenit 50 të ligjit nr. 68/2017 “Për financat e vetëqeverisjes vendore”, thuhet në fund të shkresës së Presidentit Meta drejtuar Gjykatës Kushtetuese.

LETRA E PLOTË:

Zonja Kryetare në detyrë e Gjykatës Kushtetuese,

Zonja dhe zotërinj anëtarë të Gjykatës Kushtetuese,

Nisur nga interesi i lartë publik që kafunksionimi në mënyrë të pavarur e të pandikuar të Kontrollit të Lartë të Shtetit, që Kushtetuta e ka njohur si institucionin më të lartë që kontrollon përdorimin e financave publike,ndihem i detyruar t’jushpreh e të bëj publik shqetësimin për Vendimin nr. 9/2021, të Gjykatës Kushtetuese, e cila me shumicë votash (5-2), ka rrëzuar kërkesën e Kryetarit të Kontrollit tëLartë të Shtetit për “Shfuqizimin si të papajtueshëm me Kushtetutën të nenit 50 (pikat 1 dhe 2) të ligjit nr. 68/2017 “Për financat e vetëqeverisjes vendore”.

Neni 162 dhe 163/b i Kushtetutës, përcaktojnë se, Kontrolli i Lartë i Shtetit është institucioni më i lartë i kontrollit ekonomik e financiar, i cili ka për detyrë të kontrollojë përdorimin dhe mbrojtjen e fondeve shtetërorenga organet e pushtetit qendror dhe atij vendor.

Kontrolli i Lartë i Shtetit prej 3-vitesh (15.02.2018) kishte paraqitur kërkesën e tij në Gjykatën Kushtetuese me argumentin se neni 50 (pikat 1 dhe 2) i ligjit nr. 68/2017, që parashikon se, veprimtaria financiare dhe zbatimi i buxhetit vjetor të njësive të vetëqeverisjes vendore i nënshtrohet çdo vit auditimittë jashtëm si nga Kontrolli i Lartë i Shtetit ose auditues të tjerë ligjorë, cenonveprimtarinë e KLSH-së dhe kompetencat e këtij organi të parashikuara nga neni 162-163 të Kushtetutës, duke e barazuar këtë institucion (KLSH-në) me veprimtarinë e audituesve të jashtëm privatë.

Pavarësisht se audituesi i jashtëm ligjor është një profesion që liçensohet sipas ligjit, sërish është antikushtetuese që me ligj të barazohet roli, niveli dhe kompetencat e këtij profesioni me ato që Kushtetuta ia atribuon vetëm Kontrollit të Lartë të Shtetit, si institucioni më i lartë i kontrollit financiar në Republikën e Shqipërisë.

Në thelb, dispozitat ligjore të kundërshtuara nga Kontrolli i Lartë i Shtetit, cenojnë pavarësinë funksionale dhe organizative të këtij organi, pasi nga zbatimi i tyre, linddetyrimi iKLSH-së për auditimin financiar çdo vit të të gjitha njësive të qeverisjes vendore, ç’ka ështërelatuar se bëhet praktikishti pamundur për t`u përmbushur, duke i hapur kështu rrugë vetëkontrollit të pushtetit vendor nga auditues të jashtëm privatë.

Vendosja e KLSH-së në një vështirësi të tillë për tëpërmbushur me cilësi detyrate tij kushtetuese, krijon një situatë ku përmes një neni të ligjit, kufizohet veprimtaria kushtetuese e KLSH-së, për ta penguar atë që të kontrollojë mënyrën e përdorimit të fondeve publike nga njësitë e qeverisjes vendore.

Ekziston rreziku që pushteti vendor duke përdorur dispozitën e nenit 50, të ligjit nr. 68/2017, me argumentin fiktiv se “iduhet të auditohet çdo vit” dhe brenda një periudhe të caktuar, mund të aktivizojë menjëherë vetëkontrollin e veprimtarisë financiare me auditues të jashtëm (privatë), të cilët liçensohen e monitorohen nga qeveria, e cila realisht ka fuqi kontrolli e mbikëqyrjeje ndaj tyre.

Ky rrezik shtohet akoma edhe më shumë në kushtet kur siç dhe ju jeni në dijeni, pushteti qendror dhe ai vendor, zotërohet 100 % nga e njëjta forcë politike (Partia Socialiste), e cila përmes votimeve një partiake të realizuara në qershor 2019, de facto, ka emëruartë deleguarit e saj politikë si Kryetarë të Bashkive dhe të gjithë Këshillave Bashkiakë në vend, përmes një procesi antikushtetues votimesh, të realizuara pa garë, pa datë zgjedhjesh të caktuar me Dekret të Presidentit të Republikës.

Kjo situatë ku ndodhet vendi, e që për më tepër rëndohet përmes zbatimit të nenit 50, të ligjit nr. 68/2017, përmban në thelb rrezik të lartë për dëmtimin e interesave të shtetit, pasi mund të përdoret bashkarisht nga Qeveria dhe Kryetarët e Bashkive, që të sigurojnë prej audituesve të jashtëm privatë, Raporte Auditimi me rezultate fiktive për të mbuluar shkeljet e rënda që ata kanë kryer, apo edhe më keq, për të mbuluar veprimet kriminale të shpërdorimit të fondeve dhe pasurisë publike, që pushteti vendor në bashkëpunim me atë qendror, mund të ketë konsumuar në këto vite të fundit, duke shmangur kështu kontrollin nga KLSH dhe dhënien e llogarisë përballë organeve të drejtësisë.

Mbajtja në jetë e nenit 50, të ligjit nr. 68/2017, që me të drejtë është kundërshtuar nga KLSH:

  • Cenon drejtpërdrejtë kompetencat kushtetuese të Kontrollit të Lartë të Shtetit, duke pamundësuar ushtrimin e tyre;
  • Krijon terren që kjo dispozitë të keqpërdoret në praktikë për të mbuluar shpërdorimin e fondeve publike në njësitë e vetëqeverisjes vendore;
  • Cenon hapësirën e veprimit për auditim të KLSH-së;
  • Rrit kostot për buxhetin e shtetit, në nivel vendor, pasi për çdo auditim të jashtëm, pushteti vendor përveçse mund të fshehë shpërdorimet e fondeve publike, do të kryejë edhe pagesën përkundrejt audituesve të jashtëm sipas honorareve të vendosura për përfitimin e këtyre shërbimeve.

Presidenti i Republikës, përmes këtij qëndrimi, shpreh shqetësimin e thellë për këtë çështje, e cila edhe pse kishte 3-vite që priste të shqyrtohej nga Gjykata Kushtetuese, kjo e fundit nuk i dha një zgjidhje të drejtë dhe kushtetuese, mbrojtjes së interesit publik, dhe as nevojës ekstreme që ka vendi sot për ruajtjen e pacenuar tëfinancave publike.

Gjykata Kushtetuese nuk ka pranuar as kërkesën e KLSH-së që të thërriste në këtë gjykim Institucionin e Presidentit të Republikës si palë e interesuar.

Në përmbushje të funksionit dhe rolit të tij kushtetues, Presidenti ka interes për çdo çështje që lidhet me kushtetutshmërinë e kuadrit rregullator, dhe jo vetëm, dhe kur prezenca e tij në gjykim kërkohet prej palëve në proces. Për këtë arsye, Presidenti i Republikës kishte shprehur zyrtarisht vullnetin për të marrë pjesë në këtë gjykim, përmes shkresës me nr. prot. 754/1, datë23.02.2021, për të cilën ju keni qenë në dijeni, pasi është administruar si provë në gjykim, sjellë nga ana e KLSH-së.

Gjykata Kushtetuese, duke mos pranuar kërkesën e KLSH-së për thirrjen e Institucionit të Presidentit të Republikës në gjykim, nuk kamarrë parasysh rolin që ka Presidenti i Republikës në procesin legjislativ, ashtu dhe në gjykimet kushtetuese.

Në mbështetje të nenit 134 të Kushtetutës, Presidenti i Republikës, përfaqëson një subjekt me legjitimitettë pakushtëzuar në kërkimet kushtetuese.

Si i tillë, Presidenti i Republikës jo vetëm që ka të drejtë të kërkojë kontrollin kushtetues të çdo ligji, por nga ana tjetër ky legjitimitet nuk ndryshon, dhe as pakësohet,edhe në rastet kur kërkues është një tjetër organ kushtetues si KLSH, i cili për çështjen konkrete, ka vlerësuar pjesëmarrjen e Presidentit të Republikës në gjykim si të domosdoshme.

Kontrolli i Lartë i Shtetit është institucioni më i lartë kushtetues i kontrollit ekonomiko-financiar dhe veprimtaria e këtij institucioni duhet t`i nënshtrohet vetëm Kushtetutës dhe ligjeve.

PresidentiiRepublikësgjenrastint’ishprehëinstitucionittëKontrollittëLartëtëShtetitmbështetjen e tijtëplotë, përpërmbushjen e detyravekushtetuesedheligjore, nëmënyrëtëpavarurdhetëpandikuarme qëllimqëveprimtaria e këtijorganitëmoscenohet, portërealizohetnëmënyrësamëefikase e tëpandikuar, edhepsenjënormëligjoresiajo e kundërshtuar, vijontëngeletnëfuqi.

Në situatën ku ndodhet vendi, kuabuzimi me pushtetin dhe financat publikeështë kthyer në një fenomen masiv,si në pushtetin qendror dhe në atë vendor, bëhet e domosdoshme qëtë mbyllen të gjitha shtigjet për ata Kryetarë Bashkie të emëruar, që kanë shpërdoruar fondet dhe pasurinë publike, e që mund të përpiqen për të mbuluar paligjshmëritë e kryera deri më tani.

Fatkeqësisht, Gjykata Kushtetuese, nuk arriti të vlerësojëobjektivisht kërkesën e KLSH-së, në raport me kontekstin aktual të vendit, përputhshmërinë e nenit 50, të ligjit nr. 68/2017, me Kushtetutën dhe parimet e mbrojtura prej saj, duke lënë një shteg hapur për abuzim me interesin publik dhe justifikimin e kapjes së shtetit.

Pesë anëtarëve të Gjykatën Kushtetuese, që me votat e tyre rrëzuan kërkesën e Kontrollit të Lartë të Shtetit, i kujtoj përmbajtjen e nenit 162 pika 1, dhe 163 të Kushtetutës.

Neni 162

1. KontrolliiLartëiShtetitështëinstitucionimëilartëikontrollitekonomik e financiar. Ai u nënshtrohetvetëmKushtetutësdheligjeve.

Neni 163

KontrolliiLartëiShtetitkontrollon:

a) veprimtarinëekonomiketëinstitucioneveshtetërore e tëpersonavetëtjerëjuridikështetërorë;

b) përdorimindhembrojtjen e fondeveshtetërorengaorganet e pushtetitqendrordheatij vendor;

c) veprimtarinëekonomiketëpersonavejuridikë, nëtëcilëtshtetikamëshumë se gjysmën e pjesëveosetëaksioneve, osekurhuat, kreditëdhedetyrimet e tyregarantohenngashteti”.

KëtyredydispozitavetëKushtetutëssonë, duhejt`ureferohejshumicanëGjykatënKushtetuese, përtëmarrënjëvendimtëdrejtë, gjëtëcilënnukkamundur ta bëjë. Ngaanatjetër,gjejrastintëfalenderojdyanëtaret e tjeratëkësajgjykate, tëcilatedhepsetëgjenduranëpakicë, edhenëkëtëvendimmarrje,sinëshumëtëtjera,kanëreflektuarpërgjegjshmëri, integritet, profesionalizëmdhepavarësi duke shprehurqëndrimin e tyrekundërvendimittëshumicës. 

Përkëtoarsye, dhe me shqetësimin e thellëpërsituatënaktualenëvend, ikërkojGjykatësKushtetuese, siinstanca e fundit e ngarkuar me kontrollin e kushtetutshmërisësëakteveapovendimevetënxjerrangaorganet e pushtetitshtetëror, qëtëpërmbushërolin, misionindhepërgjegjësitëqëKushtetutaikadhënë,nëmënyrëtëpavarur, tëpandikuar, me kurajo e përgjegjshmëritëplotë, duke u distancuarsamëshumëngandjesiapersonale e secilitanëtarpërkundrejtqëndrimitpërçështjekonkrete, objektgjykimi, tëorganitqëikapërzgjedhurnëkëtëdetyrësianëtarëtëGjykatësKushtetuesedheprocedurëssëndjekurprejtij. 

I kërkojGjykatësKushtetuteseqët`ibindetvetëmKushtetutës, dheaskujttjetër.

Lidhur me këtëjugarantojse, si President iRepublikës, do tëofrojtëgjithëmbështetjen time, nëdhënien e drejtësisëkushtetuese, përta mbajturGjykatënKushtetueselargpresionevepolitike, edhepseaktualishtpjesatjetër e strukturëskryesoretështetit (siparlamentidheqeveria) jo vetëmqënukangazhohenpërmirëfunksionimindhembrojtjen e renditjuridiktështetittonë, porkanëbërëdhepobëjnëçdogjë,sipërmesprocesitlegjislativ,ashtudhekeqqeverisjes, duke vënënërrezik permanent nëshumërasteinteresatkombëtare, interesinpublik, sovranitetin e venditdhepluralizmitpolitik, e duke e kthyervendintonë, nënjë vend kudemokraciatënjihetvetëmnëletër, ndërsanëpraktikëtëekzistojënjëregjimautokratiknjëpartiak.

Përmeskësajletre, ikërkojgjithashtuKontrollittëLartëtëShtetitqëtëangazhojëtëgjithaburimetnjerëzorepërtërealizuarnjëkontrolltëplotëtëmënyrëssëpërdorimittëfondevepublikengaigjithëpushteti vendor, derisaKuvendittëShqipërisëdhepushtetit vendor t`ikthehetlegjitimitetiiplotë pas datës 25 prill 2021, përtërimarrënëshqyrtimkëtëçështjekaqdelikatetëkrijuarnganeni 50,iligjit nr. 68/2017, imiratuar pa vëmendjen e merituartëanëtarëvetëKuvendittëShqipërisë.

Jam ibindur se atëqënuk mundi ta realizojëGjykataKushtetuese, do ta realizojëKuvendiiShqipërisë, që do tëdalëngazgjedhjet e lira dhetëndershmetë 25 prillit, icilipërposshumëdetyravetëtjerapërrivendosjen e shtetittësëdrejtës, garantimin e ndarjesdhebalancimittëpushteteve, do tëndërmarrë pa asnjëvonesëedhenismënlegjislativepërndryshimin e nenit 50 tëligjit nr. 68/2017 “Përfinancat e vetëqeverisjesvendore”.

Sinqerisht,

PRESIDENTI I REPUBLIKËS

ILIR META

Comment

*