Hagë, 17 nëntor 2025 – Në Dhomat e Specializuar të Kosovës (DhSK) në Hagë, të hënën ka filluar dëshminë gjenerali amerikan në pension Wesley Clark në procesin gjyqësor ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqitd he Rexhep Selimit.
Ditën e parë të dëshmisë së tij në mbrojtje të ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, Clark, tha se nuk besonte që Thaçi ishte udhëheqës ushtarak i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Clark, që udhëhoqi fushatën ajrore të NATO-s kundër caqeve ushtarake serbe në vitin 1999, tha se nuk besonte që Thaçi komandonte personat që kryen akte të dhunës pas çlirimit të Kosovës.
Clark u përgjigj negativisht në pyetjen se a ka qenë e mundur që UÇK-ja të ketë pasur zinxhir komandues funksional me hierarki të plotë dhe NATO-ja e Shtetet e Bashkuara të mos e kenë ditur.
“Jo”, tha prerazi ai.
Clark tha se nuk e di nëse Thaçi ka luftuar dhe se nuk kishte informacion për Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së. Ai tha se Thaçi nuk e dinte se ku gjendej ushtria serbe në terren.
Gjatë dëshmisë se Clarkut, i cili në këtë proces e mban kodin 1DW-007, në sallën e gjyqit do të jetë e pranishme edhe përfaqësuesja e SHBA-së, Terra Gerhersanem.
Dëshmia e ish-komandantit suprem të forcave të NATO-s në Evropë, Wesley Clark, pritet të zgjasë deri të mërkurën më 19 nëntor 2025, e që pas saj do të mbahet edhe një konferencë për ecurinë e çështjes.
Në këtë proces gjyqësor, ndër të tjerë, ka dëshmuar ish-këshilltari politik i gjenralit Clark, John Stewart Duncan.
Clark: UÇK ishte formuar pakashumë në mënyrë spontane, si përgjigje të shtypjes serbe”
Gjatë dëshmisë së tij, Gjenerali Clark tha se në vitin1998 kishin shumë pak informacion për UÇK-në. Ai tha se e dinin që bëhej fjalë për grupe lokale që ishin formuar më shumë në mënyrë spontane, si përgjigje ndaj shtypjes serbe.
“Nuk kishte shumë informacion. Nuk kishte shumë gjëra për të folur sa i takon komandës. Sa e dinim ne, bëhej fjalë për grupe lokale që ishin formuar pak a shumë në mënyrë spontane në përgjigje të shtypjes serbe në shumë e shumë vitesh”, tha Clark.
Ai tha se këto grupe u formuan më së shumti pas vrasjes së familjes Jashari, e cila u bë si alarm i përgjithshëm se gjëra negative do të ndodhnin.
“Në veçanti, pas vrasjes së familjes Jashari, gjithmonë e më tepër filloi të krijohej një alarm i përgjithshëm që do të kishte zhvillime negative dhe gjithnjë e më tepër njerëzit po i formonin këto grupe lokale. Kaq dinim”, tha ai.
Clark tregoi se më shumë informacione për UÇK-në kishte marrë nga pala serbe, e cila krijonte edhe harta dhe i identifikonte pikat e koncentrimit të UÇK-së, të cilat shenjoheshin si pika të terroristëve. Ai tha se më vonë ka mësuar se pjesëtarët e UÇK-së ishin qytetarë që po përpiqeshin të mbronin veten dhe familjet e tyre.
“Unë sigurisht më shumë kam marrë informacion për UÇK-në nga serbët sesa kam marrë nga forcat tona. Serbët kishin pika të identifikuara në hartë që i kishin identifikuar si të ashtuquajtura pika terroriste. Domethënë ata po mundoheshin që të mblidheshin informacion lidhur me ato. Sigurisht që pjesa më e madhe e këtyre grupeve ishin persona që kishin shtëpi dhe familje të tyre që po mundoheshin të kishin jetën e tyre por nga ana tjetër po përpiqeshin që të mbronin veten dhe familjen”, tha Clark.
Ai tha se UÇK-a ishte një ushtri që përbëhej nga persona të vetorganizuar në grupe të pavarura nga njëri-tjetri.
“Ishte e qartë që bëhej fjalë për grupe të pavarura. Ishin grupe të motivuara, ishin duke luftuar. Ndonjëherë ata kapnin dikë, për shembull; në një pikë ata kapën një rus dhe unë thash që nuk jam i interesuar për këtë gjë. Domethënë me një fjalë nuk kishte mënyra komunikimi, ishin thjesht njerëz të vetorganizuar. Unë nuk kisha asnjë dyshim që Ushtria Serbe ishte e frikësuar prej tyre por nga ana tjetër sa i takon komandës dhe kontrollit ose forcës të koordinuar, asnjëra prej këtyre nuk ekzistonte”, tha Clark.
Clark: Thaçi nuk kishte as ide se çfarë po ndodhte në terren
Clark tha se në takim me delegacionin shqiptar në bisedimet e paqes në Rambuje më 1999, e kishte takuar edhe Hashim Thaçin disa herë.
Ai tha se Thaçi nuk ishte komandanti ushtarak i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
“Kur u takova me të herën e tretë, unë kërkova ndihmë, por nuk mora asnjë ndihmë sepse ai nuk ia kishte idenë fare se çfarë po ndodhte”.
Ai tutje tregoi se e kishte pyetur Thaçin t’i shpjegonte se në cilat pika ndodhej ushtria serbe dhe në cilat UÇK-ja, për ta shmangur shënjestrimin e civileve gjatë bombardimeve.
“Unë e pyeta ku janë ata dhe ku jeni ju? Ku duhet të sulmoj unë në terren, cilat janë caqet e mia? Ai nuk më dha asnjë përgjigje”, tha Clark.
Clark foli edhe për përshtypjet e tij të para për Thaçin, duke e cilësuar si person bindës.
“Ai ishte vetëm njëri nga personave atje. Ishte personi më me autoritet, më i riu dhe më bindësi. Pra, ishte personi që ishte i veshur më së miri, i kishte flokët e palosura në mënyrën më të përshtatshme. Më sa kuptova jetonte në Zvicër dhe fliste gjermanisht, nuk fliste shumë anglisht asokohe, ndërsa unë flisja pak gjermanisht dhe ishte e vështirë të komunikonim”, tha ai.
Clark u përgjigj negativisht në pyetjen nëse ka qenë e mundur që UÇK-ja të ketë pasur zinxhir komandues funksional e me hierarki të plotë, por NATO-ja dhe Shtetet e Bashkuara të mos e kenë ditur.
“Jo”, tha ai.
Clark: Ka pasur përpjekje të serbëve për të spastruar etnikisht veriun
Gjenerali Clark u pyet për tensionet mes serbëve dhe shqiptarëve në korrik të vitit 1999 në qytetin e Mitrovicës. Ai tha se asnjëherë nuk ka menduar se UÇK-ja ka organizuar trazira, por pohoi se ka pasur presion që shqiptarët të largoheshin nga pjesa veriore e lumit Ibër.
“Nuk mendoj se ka qenë e organizuar. Nuk e kam pasur kurrë përshtypjen se kjo ka qenë e organizuar nga UÇK-ja. Këto ishin grupe individuale”, tha Clark.
Ai kujtoi se ishte ankuar te sekretari i atëhershëm i NATO-s dhe ministrat e Mbrojtjes dhe të Jashtëm të Francës, pasi atje ishin të dislokuar trupat franceze të KFOR-it, për shkak, siç u shpreh, përpjekjes së serbëve për ta spastruar nga shqiptarët pjesën veriore të Ibrit.
“Jam takuar me ministrin [e Mbrojtjes të Francës, Alain] Richard që më tha jo u kemi dhënë urdhër trupave franceze që të mbrojnë serbët në atë zonë dhe të mbështesin ata. Kemi pasur vështirësi për këtë. Por kështu funksionojnë trupat e NATO-s. Më vonë kam çuar përforcime atje në mënyrë që shqiptarët të mund të jetojnë atje”, tha Clark.
Clark: Thaçi nuk ishte përgjegjës në UÇK
Wesley Clark u pyet nga avokati Mishetiq nëse Thaçi ishte autoritet në strukturën komanduese të UÇK-së. Ai pohoi se Thaçi kishte ndikim të kufizuar ndaj komandantëve lokalë.
“Më kujtohet që e kam parë Thaçin. Ishte i veshur mirë, dukej më perëndimor se të tjetër. Nuk dukej se kishte qenë në mal duke luftuar për një-dy vjet rresht. Ishte e qartë se nuk ishte përgjegjës aty, nuk komandonte aty”, tha Clark.
“Ai nuk ishte përgjegjës”, theksoi ai.
Sipas tij, UÇK-ja nuk ishte një ushtri e organizuar, por kishte grupe luftëtarësh në nivel rajonal dhe lokal “që ishin mbledhur për të mbrojtur komunitetet e tyre”.
Clark: UÇK-ja dëshironte një Kosovë multientike
Clark u pyet nga avokati i Thaçit nëse kishte informacione se UÇK-ja synonte të shënjestronte pakicat. Në përgjigje të kësaj pyetjeje, Clark tha se nuk kishte informacione të tilla. Ai tha nuk kishte ndonjë koordinim nga UÇK-ja për të shënjestruar serbët dhe se Thaçi nuk kishte motiv që të përfshihej në akte të tilla.
Clark tha se UÇK-ja kishte deklaruar se dëshironte një Kosovë multietnike dhe theksoi se beson se kjo ishte deklaratë e sinqertë e UÇK-së.
Clark: Nuk bersoj se Thaçi kishte kontroll mbi njerëzit që kryen akte të dhunës
Avokati Mishetiq, në pyetjen e tij të fundit, tha se ku e bazonter z. Clark deklaratën e tij se nuk beson që është e drejtë që çdo sjellje e keqe e të tjerëve t’i atribuohet Thaçit.
Gjenerali amerikan në pension tha se mendon se Thaçi nuk kishte nën kontrollnjerëzit që kishin kryer akte të dhunës në verën e vitit 1999.
“Unë nuk mendoj që Thaçi ka pasur kontroll mbi njerëzit që kanë bërë akte të tilla. Së pari nuk është e qartë që dhuna ishte kryer nga UÇK-ja. Edhe po të ishte kështu ajo ishte organizuar nga individë të caktuar. Unë kam folur me Mike Jacksonin për këtë dhe sigurisht ai ka folur me komandantët e tyre dhe kanë qenë në kontakt me UÇK-në. Unë nuk besoj se ka qenë UÇK-ja, por edhe po të ketë qenë UÇK-ja askush nuk kishte kontroll, nuk kishte mekanizëm kontrolli mbi atë çfarë ndodhte në terren. Nuk funksiononte që ju jepnit urdhër dhe prisnit që të zbatohej ai. Ishte më tepër një rezistencë. Njerëzit rezistonin sepse donin të shpëtonin jetën e tyre”, tha ai.
Clark theksoi se ai nuk kishte informacione se UÇK-ja qëndronte pas akteve të dhunës pasi do të sigurohej që ato të ndaleshin.
“UÇK-ja e kuptonte qartë se nuk do të merrnin atë që morën, largimi i forcave serbe, po të mos ishte NATO. Ata nuk kishin asnjë mjet që të mbronin veten kundër presionit të forcave serbe. pra, ishte një rast shumë i qartë që motivi i tyre ishte që të dëgjonin dhe të bënin atë që kërkonte KFOR-i”, tha Clark.
Clark pranon se ai i kishte ekzagjeruar kapacitetet e UÇK-së
Clark u pyet nga avokati i Jakup Krasniqit për deklaratat që ai I kishte dhënë në kohën e luftës, kur e kishte lavdëruar UÇK-në dhe kishte folur për kapacitetet e saj.
Clark e pranoi se ka ekzagjeruar kapacitetet e UÇK-së, duke thënë se “komentet kishin për shënjestër Millosheviqin dhe doja të projektoja këtë forcë dhe të nxitonte që ai të dorëzohej”.
Ai tha se e dinte që Millosheviqi e dëgjonte me vëmendje atë.
“Natën e bombardimeve të para, gjeneralët e tij i thanë se janë goditur nga avionë të shumtë të NATO-s. Më pas mu desh të mbaja një konferencë për shtyp dhe të thosha se kishin ndodhur disa humbje. Po i thosha qartë në mesazhin tim se ne po fitojmë dhe ju po humbisni”, tha ai.
Clark tha se situata e paraqitur prej tij ishte një situatë që e ngrite më lartë UÇK-në.
Ai përsëriti që UÇK-ja nuk ishte një organizatë e strukturuar, duke shtuar se ishte dëshira e tij që ajo të ishte një organizatë funksionale, por ky vlerësim “nuk mbështetej në kapacitetet e UÇK-së”.
Clark thotë se s’kishte dëgjuar për Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së
Në vazhdim të dëshmisë, Prokuroria e Specializuar e pyeti gjenralin Clark nëse kishte dëgjuar për Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së dhe ai u përgjigj negativisht.
“Jo, nuk kam dëgjuar”, tha ai.
Më pas ai u pyet nëse qëndron deklarata se ai nuk e di nëse Thaçi ka luftuar apo ka qenë vetëm udhëheqës politik dhe Clark u përgjigj pozitivisht.
“Kjo është e saktë”, tha ai